کدخبر: ۱۴۲۹۳

به گزارش اقتصاد نگار؛ صابر گل عنبری نوشت:

بالاخره بعد از چند روز، رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه مژده و بشارت موعود خود را به مردم کشورش اعلام کرد و از کشف بزرگ‌ترین میدان گازی ترکیه با حجم 320 میلیارد متر مکعب در دریای سیاه خبر داد. این اکتشاف ترکیهِ فاقد انرژی را در فهرست کشورهای برخوردار از آن قرار می‌دهد که اهمیت و آثار آن در چند بعد قابل توجه است. نخست از لحاظ اقتصادی است که درست در شرایطی رخ داد که اقتصاد ترکیه پس از 15 سال پویایی و جهش، در چند سال اخیر به دلایل مختلفی دچار نوعی رکود شده و لیر آن کاهش مشهودی داشت. این اکتشاف در کوتاه مدت تاثیرات روانی مثبتی بر ارزش لیر و به تبعات آن کلیت اقتصاد ترکیه دارد، اما تاثیرات استراتژیک و ژئواستراتژیک آن در میان مدت و درازمدت بعد از سال 2023 پدیدار می‌شود. به گفته اردوغان، انرژی گاز در این میدان عظیم از این سال قابل استحصال بوده و در اختیار مردم ترکیه قرار گرفته و حتی از صادر کردن آن هم سخن گفته است. این بدان معناست که از این سال اتکای ترکیه به انرژی وارداتی تا حد زیادی کاهش پیدا می‌کند. اهمیت این کاهش آنجاست که بدانیم این کشور سالیانه حدود 40 میلیارد دلار برای واردات انرژی هزینه می‌کند. این اکتشاف موجب صرفه‌جویی بخش مهمی از این منابع و هزینه آن برای توسعه اقتصادی می‌شود و گفته می‌شود به مدت بیست سال نیاز گازی آن را برآورده می‌کند. در مقابل هم باعث جذب منابع مالی از خارج برای سرمایه‌گذاری در صنعت انرژی و به تبع آن فرصت‌های شغلی و سرمایه‌گذاری فراوانی برای ترک‌ها خلق می‌شود. در کنار آن هم، این صرفه‌جویی ارزی موجب کاهش تقاضا برای ارز خارجی و دلار در درازمدت شده که برآیند آن می‌تواند تقویت لیر و بالا رفتن ارزش آن در مقابل دیگر ارزهای خارجی باشد.

واقعیت این است که تاثیر این اکتشاف در اقتصاد ترکیه از این منظر هم قابل توجه باشد که این کشور در اوج نیاز به منابع انرژی وارداتی موفق شده است در طول دو دهه اخیر شاهد جهش و توسعه اقتصادی معتنا بهی بوده و منابع درآمدی خود را تنوع خوبی بخشیده است. در این وضعیت کاهش وابستگی به انرژی وارداتی تاثیرات شگرفی بر توسعه اقتصادی ترکیه خواهد گذاشت؛ تاثیراتی به مراتب بیشتر از آن چیزی که در کشورهای برخوردار از اقتصاد تک محصولی رخ داده و می‌دهد. منابع انرژی در عین اهمیت راهبردی ذاتی، اما اگر خروجی بهره‌برداری از آن، اقتصادی تک محصولی باشد و مقرون به توسعه اقتصادی همه‌جانبه و اقتصادی چند محصولی نباشد، در درازمدت از یک نعمت بالقوه به نقمتی بالفعل برای یک کشور تبدیل می‌شود. اما با توجه این که ترکیه قبل از این اکتشاف سطحی از توسعه‌یافتگی اقتصادی را تجربه کرده و منابع درآمدی خود را چه در بخش گردشگری چه در صنایع تولیدی تنوع بخشیده است، این اکتشاف نقش یک مکمل و جهش‌دهنده مهم به این توسعه را پیدا می‌کند.

اما ناگفته پیداست که اهمیت راهبردی می‌تواند فراتر از بعد اقتصادی آن باشد و در دو بعد سیاست داخلی و ژئوپلیتیکی منطقه نیز دارای آثار مهمی خواهد بود. در سپهر سیاسی در داخل ترکیه، چنین اکتشافاتی و به تبع آن قرار گرفتن مجدد اقتصاد ترکیه بر ریل پیشرفت و توسعه‌یافتگی می‌تواند به تثبیت حزب عدالت و توسعه و شخص اردوغان منجر شود و در نتایج انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی در سال 2023 برونداد قابل ملاحظه‌ای در این راستا داشته باشد و به پیروزی مجدد این حزب و رهبر آن کمک شایانی بکند. از این منظر، نکته مهم در سخنرانی امروز اردوغان اشاره به دسترسی مردم ترکیه از سال 2023 به گاز داخلی است؛ سالی که در آن این دو انتخابات بسیار مهم برگزار می‌شود.

اما در سطح ژئوپلیتیکی منطقه‌ای نیز بی‌نیاز شدن ترکیه به گاز وارداتی از روسیه و ایران می‌تواند دایره ملاحظه‌کاری و محافظه‌اندیشی در سیاست خارجی این کشور را تنگ‌تر کرده و در مقابل دامنه بلندپروازی‌های منطقه‌ای اردوغان را گسترش بیشتری دهد. در وضعیت فعلی که ترکیه به شمال آفریقا (لیبی) لشکر می‌فرستد و در شمال عراق و شمال و شرق سوریه عملیات نظامی مستمر انجام می‌دهد و در شرق مدیترانه با یونان، مصر و اسرائیل گلاویز می‌شود، به احتمال زیاد پس از این اکتشافات مهم و با توجه به کارکردهای راهبردی آنها در سپهر اقتصاد و اقتصاد سیاسی جسورانه‌تر رفتار خواهد کرد.

 

ارسال نظر