شناسه خبر: 20840

بررسی شکاف طبقاتی

فاصله طبقاتی در دوران کرونا بیشتر شد؟

به گزارش اقتصاد نگار؛ امروزه مباحثی چون ناعادلانه بودن توزیع درآمد، افزایش فاصله طبقاتی؛ روش ها و راه حل های اقتصادی برای رفع این مشکلات ذهن مردم را مشغول خود کرده است. علم اقتصاد برای بررسی وضعیت توزیع درآمد بین دهک های ثروتمند وفقیر و میزان عادلانه بود آن از شاخصی به نام ضریب جینی استفاده میکند تا میزان و وضعیت توزیع درآمد بین دهک های مختلف را بسنجد.

ضریب جینی چیست؟

شاخص جینی، یا ضریب جینی، معیاری از توزیع درآمد در میان جمعیت است که توسط پژهشگر حوزه آمار و اطلاعات ایتالیایی کورادو جینی در سال 1912 توسعه یافت. این شاخص اغلب به عنوان سنجش نابرابری اقتصادی، اندازه‌گیری توزیع درآمد یا توزیع ثروت استفاده می‌شود. در میان یک جمعیت ضریب از 0 (یا 0٪) تا 1 (یا 100٪) متغیر است که 0 نشان دهنده برابری کامل و 1 نشان دهنده نابرابری کامل است.

آشنایی با شاخص جینی

کشوری که هر شهروندش در آن درآمد یکسانی داشته باشد، دارای ضریب جینی درآمد 0 خواهد بود. کشوری که در آن یک شهروند در آن تمام درآمد را به دست آورده است، در حالی که بقیه هیچ کسب نکرده اند، دارای ضریب جینی درآمدی برابر با 1 خواهد بود.

همین تحلیل را می توان در مورد توزیع ثروت ("ضریب جینی ثروت") اعمال کرد، اما از آنجایی که اندازه گیری ثروت دشوارتر از درآمد است، ضرایب جینی معمولاً به درآمد اشاره دارد و به سادگی به عنوان "ضریب جینی" یا "شاخص جینی" ظاهر می شود، که مستقیما به درآمد اشاره دارند. ضرایب جینی ثروت بسیار بالاتر از ضرایب درآمد است و محاسبه دقیق آن در این روز ها به دلیل گسترش حیطه دارایی ها در شبکه های مختلفی چون بلاکچین تقریبا غیر ممکن شده است.

ضریب جینی در ایران، از قبل از انقلاب تا کنون

آمارها و تحقیقیات ارائه شده بر اساس مستندات نهادهای بین المللی مثل بانک جهانی که در سال های اخیر منتشر شذه است نشان دهنده این موضوع است که پیش از انقلاب ضریب جینی ایران حتی از عدد 50% نیز فراتر رفته است. در سال 1968 ضریب جینی ایران 50.2%  بوده است. این رقم برای سال 1973 نیز 49.5% بوده است. کمترین ضریب جینی که در میان آمار موجود، از سال های پیش از انقلاب ثبت شده است مربوط به سال 1969 می باشد که ضریب جینی آن سال 41.9% برآورد شده است.

وضعیت بعد از انقلاب57 نیز بررسی شده است که دراولین سالی که سازمان های بین المللی ضریب جینی ایران را محاسبه کردند، سال  1366 بود که این میزان در آن سال 47.4%ثبت شده است و در سال1374 این شاخص به43 کاهش یافت و بعد ازآن هم در دهه 80 میانگین42%ثبت شده است. اما از سال 1393 رشد چشمگیری را در بهبود ضریب جینی ایران شاهد هستیم و این شاخص به ترتیب در سال های93 تا 95، 37.4%، 38.8%و 39.9% در بانک جهانی به ثبت رسیده است. اما از سال 1396 این شاخص به سمت1 حرکت کرده است و به ترتیب در سال 96 به40% ، 97به40.8% و در سال98 نیز به42% رسیده است. اما در جدید ترین آمار های بانک جهانی تا سال گذشته این  شاخص در میزان42% باقی مانده وتغییری نداشته است.

 این موضوع را نیز نباید فراموش کنیم ثروتمند بودن یا تولید ناخالص زیاد قاعدتا نشان دهنده توزیع درآمد مناسب نیست و مسائلی چون تورم دارایی ها، رکود های دوره ای و جهش قیمت ها که همواره در اقتصاد های مختلف رخ میدهد در میزان توزیع درآمد تاثیر به سزایی دارند.  در کشورما نیز در سال های اخیر، به دلیل رشد روز افزون دارایی هایی چون زمین، دلار، طلا و ... منجر شده تا  احتمالا در سال های پیش رو وضعیت ضریب جینی بیشتر از گذشته به 1 میل کند.

برخی پژوهشگران دانشگاهی  اکنون در حال بررسی اثرات همه‌گیری کووید-19 بر ضریب جینی هستند؛ و  برآوردهای اولیه افزایش ضریب جینی را بین 1.2 تا 1.9 درصد در سال برای سال‌های 2020 و 2021 پیش‌بینی کرده اند که این موضوع  نشان دهنده افزایش نابرابری درآمدی در دوران همه گیری کرونا  است.

وضعیت ضریب جینی در دنیا

10 کشور برتر با بالاترین ضریب جینی در طول تاریخ :

آفریقای جنوبی - 2014 - 63.0%

نامیبیا - 2015 - 59.1%

سورینام - 1999 - 57.9%

زامبیا - 2015 - 57.1%

سائوتومه و پرنسیپ - 2017 - 56.3%

جمهوری آفریقای مرکزی - 2008 - 56.2%

موزامبیک - 2014 - 54.0%

برزیل - 2019 - 53.4%

 

10 کشور برتر با کمترین ضریب جینی در طول تاریخ :

اسلوونی - 2018 - 24.6%

جمهوری چک - 2018 - 25.0%

اسلواکی - 2018 -   25.0%

بلاروس - 2019 -  25.3%

مولداوی - 2018 - 25.7%

امارات متحده عربی - 2018 - 26.0%

ایسلند - 2017 - 26.1%

آذربایجان - 2005 - 26.6%

اوکراین - 2019 - 26.6%

بلژیک - 2018 - 27.2%

کشورهای شمالی اروپای و اروپای مرکزی بر این فهرست بیشترین سهم را دارند هستند و هفت مورد از 10 جایگاه برتر را به خود اختصاص داده اند. نابرابری به طور کلی در اروپا نسبت به سایر نقاط جهان کمتر است و ضریب جینی این واقعیت را اثبات می کند.

در میان کشور هایی با تولید ناخالص بالا کشوری مانند ایالات متحده دارای ضریب جینی 41.1% و کشور چین با میانگین 38% در وضعیت بالاتر از میانگین ضریب جینی در دنیا قرار دارند . جالب است بدانید در سال 2015، 1 درصد از درآمدهای برتر در ایالات متحده به طور متوسط ​​40 برابر بیشتر از 90 درصد دهک های کم درآمد درآمد کسب کردند.

وضعیت ضریب جینی در طول تاریخ

ضریب جینی در طول قرن های 19 و 20 شاهد رشد پایدار بود. در سال 1820 ضریب جینی جهانی 0.50 و در سال های 1980 و 1992 این رقم 0.657 بود. بر اساس گزارش فقر و رفاه مشترک بانک جهانی 2020، ضریب جینی در پنج سال پس از همه گیری های بزرگ مانند H1N1 (2009)، ابولا (2014) و زیکا (2016) حدود 1.5%افزایش می یابد. برخی پژوهشگران دانشگاهی  اکنون در حال بررسی اثرات همه‌گیری کووید-19 بر ضریب جینی هستند؛ و  برآوردهای اولیه افزایش ضریب جینی را بین 1.2 تا 1.9 درصد در سال برای سال‌های 2020 و 2021 پیش‌بینی کرده اند که این موضوع  نشان دهنده افزایش نابرابری درآمدی در دوران همه گیری کرونا  است.

 


http://www.eghtesadnegar.ir/

ارسال نظر